Hoofdmenu

Hoe zwartwit kan het leven zijn?

 Brit Bennett

Mallard Louisiana, een plaatsje dat niemand kent, zo werd het door de tweeling Desirée en Stella honderdtwintig jaar later nog steeds aangeduid. In 1848 bedacht Alphonse Decuir, de inmiddels bevrijde zoon van een slavenhouder en voorouder van de tweeling, dat hij iets wilde doen met de grond die hij geërfd had. Het moest iets zijn wat de eeuwen kon trotseren. Een stad voor mensen zoals hij, die nooit voor wit zouden kunnen doorgaan, maar zich ook nooit meer als slaven wilden laten behandelen. Een stad is het nooit geworden, het bleef een dorp, waar iedereen elkaar kende en vooral bekritiseerde. Criterium om voor vol aangezien te worden, was de mate van witheid die bereikt was. Een ieder wilde trouwen met een lichter persoon om dat ideaal te bereiken.

Desirée en Stella, voldoen redelijk aan die eis.

Echt donker zijn ze niet, al denken blanke mensen daar anders over, bijvoorbeeld gezien het feit dat zij op een donkere avond de vader van de twee, zonder aanwijsbare reden op gruwelijke wijze vermoorden. Moeder, van afkomst een Decuir, en de meisjes moeten hard werken om de kost te verdienen. School is er niet meer bij. Als ze veertien zijn, verdwijnen ze plotseling uit Mallard, zonder een spoor achter te laten.

In New Orleans zoeken beide een baantje en ze leiden een armoedig bestaan. Toch zijn ze niet ongelukkig, ze hebben elkaar en ze zijn vrij, althans bevrijd van het beklemmende Mallard. En dan verdwijnt Stella. Voor Desirée voelt het als een amputatie. Hun hele leven waren ze samen en nu is er geen samen meer. Na een moeilijke tijd ontmoet Desirée de zwarte advocaat Sam. Ze trouwt met hem en krijgt een dochter. Echter, de echtgenoot ontpopt zich als een potentaat, hij mishandelt haar vreselijk, voor Desirée de reden om met haar dochter naar Mallard terug te keren. Voor dochter Jude breekt een moeilijke tijd aan. Zij is heel donker en wordt geminacht door haar klasgenootjes en alle anderen in het dorp. Als zij achttien is verlaat ook Jude Mallard en vanaf dat moment volgt de lezer achtereenvolgens haar leven, maar ook dat van Desirée en Stella, die voor wit doorgaat en dat van haar blonde dochter.

De vervlogen helft wint daardoor enorm aan kwaliteit. Het wordt extra interessant door deze veelheid aan personages, die toch bij elkaar horen. We maken kennis met mensen om Stella, Desirée en hun respectievelijke dochters heen, die eigenlijk allemaal een ander zijn dan ze zouden willen of kunnen. Het gaat dan niet meer alleen om wit of zwart, maar ook om seksuele geaardheid, armoede en welvaart, intellectuele en sociale kracht. Het leven in de Verenigde Staten van de jaren zestig van de vorige eeuw tot ongeveer de jaren negentig is nog altijd de wereld van verschillen. Vooroordelen bepalen de meningen van vrijwel iedereen.

Het is niet toevallig dat Brit Bennett, een jonge Afro-Amerikaanse auteur, juist nu dit boek schreef. Black Lives Matter laat zien dat ongelijkheid in Amerika nog aan de orde van de dag is. De schrijfster staat midden in de maatschappij, schrijft voor New York Times Magazine onder andere, het schrijven van deze roman voelde voor haar als een must. In een interview vraagt ze zich af wat zwart of wit eigenlijk betekent, als je ziet dat Stella een ‘wit leven’ gaat leiden en haar identieke zus eigenlijk ‘zwart’ blijft. Dat kan, dus wat is dan het verschil?

Lidwien Biekmann heeft in haar vertaling de sfeer goed weten vast te houden. Wat de stijl van schrijven betreft, iets meer dialoog had wel gemogen. Het bevordert voor de lezer de mogelijkheid om zich in de personages te verplaatsen. Vooral in het begin, waarin de tegenstelling zwart/wit zo prominent aanwezig is, had dat het verhaal extra indringend kunnen maken. Misschien zijn er iets te veel toevallige ontmoetingen, maar dat kun je de schrijfster gemakkelijk vergeven, het verhaal kan niet zonder.

Miriam Vaz Dias

Plaats reactie